Phân bón, không chỉ là chuyện của nhà nông

Sản xuất nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào yếu tố khí hậu thời tiết, nay phân bón cũng bị làm giả, làm nhái, người nông dân khổ đơn khổ kép, chưa kể lượng phân bón giả, phân bón kém chất lượng còn nguy hại như thế nào tới môi trường đất. Mong chờ lớn nhất của người nông dân và các doanh nghiệp làm ăn chân chính là Bộ NN&PTNT cũng như Nhà nước cần sớm có Pháp lệnh đủ mạnh, có chế tài xử phạt nặng đối với việc nhập cũng như sản xuất phân bón giả, kém chất lượng.

Phân bón, không chỉ là chuyện của nhà nông

Trong khi các nước phát triển có chiều hướng giảm việc sử dụng phân bón thì tại các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam, chiều hướng sử dụng phân bón lại tăng mạnh.

Từ nay đến hết 2010, mỗi năm Việt Nam sẽ phải nhập khoảng trên 500 nghìn tấn phân bón như: DAP, lân, kali. “Điều này cho thấy hệ số sử dụng phân bón của Việt Nam còn quá thấp” – ý kiến của ông Bùi Huy Hiền, Viện trưởng Viện Thổ nhưỡng và Nông hoá (Bộ NN & PTNT) tại Hội thảo Giải pháp tăng cường hiệu suất sử dụng phân bón, giảm chi phí và tăng hiệu quả sản xuất diễn ra mới đây.

“Bón bao nhiêu là đủ?”

Xung quanh việc sử dụng phân bón ở nước ta hiện nay có rất nhiều con số gây sửng sốt. Đó là: 7 tháng đầu năm, Việt Nam nhập khoảng 630 nghìn tấn DAP và 742 nghìn tấn kali, trong khi đó nhu cầu phân bón ở miền Bắc khoảng 600 nghìn tấn, miền Nam 1,6 triệu tấn. Đó là chưa kể chúng ta còn phải nhập khoảng 35 triệu USD thuốc bảo vệ thực vật. Các nhà máy phân lân ở phía bắc như: Lâm Thao, Văn Điển, Nung Chảy (Ninh Bình) đã chạy hết công suất nhưng vẫn chưa đáp ứng hết nhu cầu của bà con nông dân. Thực hư của câu chuyện này như thế nào?

Ông Nguyễn Văn Bộ-Giám đốc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam cho rằng, thực tế đất nông nghiệp của nước ta không cần và không thể hấp thụ một lượng phân bón quá lớn như vậy. Chưa kể do biến động của nền kinh tế, giá cả các loại phân bón cũng liên tục biến động từ đầu năm 2008, và dự báo mức giá sẽ chưa thể dừng lại từ nay tới cuối năm. Các loại phân bón quan trọng ở Việt Nam như urê, DAP đã tăng 2–3 lần so với giá trước đây, khiến cho chí phí phân bón tuỳ loại cây trồng của người nông dân đã tăng từ 30-70%. Cũng theo ông Nguyễn Văn Bộ, việc hiệu suất sử dụng đất ở dưới mức 40% dẫn tới hai hệ lụỵ, đó là: nông dân mất đi một khoản tiền quá lớn để mua phân bón (hầu hết các loại phân bón đều phải nhập khẩu với giá rất đắt), hai là môi trường bị ô nhiễm do các chất hoá học tích tụ lại trong lòng đất, ngấm vào các mạch nước ngầm… Nếu chúng ta tiếp tục sử dụng phân bón hoá học tràn lan như hiện nay thì không chỉ gây lãng phí mà còn tác động xấu tới môi trường đất.

Biện pháp tối ưu được bà con nông dân đồng tình là: sử dụng phân bón sinh học, vi sinh học để nâng cao hiệu suất sử dụng phân bón, giảm chi phí sản xuất. Hiện trạng sử dụng phân bón tràn lan còn một nguyên nhân khác, đó là do bà con chưa được hướng dẫn kỹ lưỡng cách sử dụng phân bón sao cho hiệu quả. Nhiều bà con nhắm mắt mua phân bón về sử dụng mà không rõ hiệu quả ra sao, tác dụng phụ thế nào. Các ý kiến đề xuất ngành nông nghiệp cần phải đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn bà con sử dụng phân bón hợp lý, khoa học; luân canh cây trồng đúng hướng; sử dụng nước tưới hiệu quả, đưa nhanh tiến bộ khoa học kỹ thuật trong công nghệ sản xuất phân bón… Đồng thời, ngành nông nghiệp cần đẩy nhanh việc nghiên cứu ứng dụng các loại phân bón thay thế DAP như: NPK, NEB 26… nhằm giảm sử dụng phân đạm trong sản xuất.

Phân bón giả, lỗi của ai?

Một vấn đề đang gây nhức nhối cho các nhà quản lý và là nỗi kinh hoàng đối với bà con nông dân, đó là nạn phân bón giả, phân bón kém chất lượng đang tung hoành trên thị trường. Do nhu cầu quá lớn trong khi các nhà máy sản xuất phân bón trong nước không đáp ứng đủ nên mỗi năm nước ta phải nhập khẩu một số luợng lớn phân bón thiết yếu. 7 tháng đầu năm nay, Việt Nam phải nhập khẩu tới hơn 1 tỷ USD phân bón. Cả nước có khoảng 300 nhà máy, cơ sở sản xuất và trên 20 văn phòng đại diện, hơn 30 nhà nhập khẩu. Muốn kiểm soát thị trường này, chúng ta phải có những văn bản pháp quy đủ mạnh, trong khi hệ thống quản lý của Nhà nước mới chỉ có Nghị định (ban hành năm 2003 và sửa đổi năm 2007) mà chưa có Pháp lệnh. Lợi dụng kẽ hở này, cộng sự thiếu hiểu biết của người nông dân về các loại phân bón, nhiều doanh nghiệp đã tung ra thị trường các sản phẩm giả, nhái, kém chất lượng gây thiệt hại lớn cho bà con nông dân và nhà sản xuất chân chính.

Sản xuất nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào yếu tố khí hậu thời tiết, nay phân bón cũng bị làm giả, làm nhái, người nông dân khổ đơn khổ kép, chưa kể lượng phân bón giả, phân bón kém chất lượng còn nguy hại như thế nào tới môi trường đất. Mong chờ lớn nhất của người nông dân và các doanh nghiệp làm ăn chân chính là Bộ NN&PTNT cũng như Nhà nước cần sớm có Pháp lệnh đủ mạnh, có chế tài xử phạt nặng đối với việc nhập cũng như sản xuất phân bón giả, kém chất lượng.